Κάπου μεταξύ των υπερ-μορφωμένων και των πεζών, βρίσκονται οι καλλιτέχνες που έχουν ουσία και κάτι να πουν. Σε μια περίοδο φορτισμένη με τόσα κοινωνικά προβλήματα, η τέχνη μας φαίνεται πως υστερεί.
Η μουσική με την οποία μεγαλώσαμε, ήταν φορτισμένη με ιστορία, πολιτικά γεγονότα, κοινωνικά προβλήματα που έψαχναν λύση, πόνο και πάθος. Ξέραμε, ότι αυτά τα πονήματα ήταν μέρος του «είναι» μας, χωρίς να είναι ανάγκη να συμπάσχουμε, παρά μόνο να νιώθουμε και να κατανοούμε πραγματικά τα όσα παραθέτονταν στον στοίχο και τη μουσική. Υπήρχαν φυσικά και τα πιο ανάλαφρα κομμάτια, εκείνα που αποδεικνύονταν εφήμερα. Αυτά, όπως και τα προηγούμενα, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν παντοτινά.
Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν εμφανίζονται μόνο στη μουσική, αλλά σε όλες τις καλλιτεχνικές μορφές. Οι πίνακες για παράδειγμα, λόγω της ύλης τους, θα υπάρχουν μέχρι- και αν- κάποιος να αποφασίσει ότι η θέση τους είναι σε ένα κάδο απορριμμάτων. Μερικοί από αυτούς, φυσικά, θα υπάρχουν για μια αιωνιότητα. Και μαζί με αυτούς θα μένουν πάντα «ζωντανά» και τα ονόματα των καλλιτεχνών που τους έφτιαξαν, όπως λόγου χάρη ο αναγεννησιακός Michelangelo. Τα ονόματα στα οποία θα γίνονται αναφορές ακόμα και μετά θάνατόν, είναι αυτά που θα έχουν επηρεάσει ουσιαστικά και σημαντικά τον κόσμο τόσο της παραγωγής όσο και της «κατανάλωσης». Είναι αυτά που θα γράψουν ιστορία και θα γραφτούν στην ιστορία. Όπως ακριβώς γίνεται με τα έργα του Χριστόφορου Σάββα, του οποίου η δουλειά καθώς και το βιογραφικό είναι σημεία αναφοράς στην κυπριακή καλλιτεχνική σκηνή.
Τα έργα που θα μείνουν στην ιστορία και θα κάνουν τη διαφορά για τις επόμενες γενιές, είναι εκείνα που είναι φορτισμένα με κοινωνικά- κυρίως- ζητήματα της εποχής τους. Και αυτό, για τον απλούστατο λόγω ότι τα έργα αυτά αποτελούν, συνήθως, χαρακτηριστικά παραδείγματα έργων που μαρτυρούν γεγονότα της εποχής τους και λένε μια ιστορία- με την φωνή, πάντα, του καλλιτέχνη. Στα έργα του Σάββα, στοιχεία της διακοσμητικής τέχνης- την οποία ο Kandinsky και η παρέα του εξύμνησαν- είναι πασιφανές: Η ραπτική και η χρήση υφασμάτων, τα απλοϊκά σχήματα... Αυτά όμως, είναι προσαρμοσμένα στην κυπριακή κοινωνία και απεικονίζουν εγχώρια σύμβολα. Ο καλλιτέχνης σκιαγραφούσε τον τρόπο ζωής στο νησί και τον σχολίαζε με τη χρήση της γυναικείας τεχνικής.
Ως κοινό, θέλουμε αυτά που βλέπουμε, ακούμε και παρακολουθούμε να έχουν κάποιο βάθος και να μας μιλούν. Ειδικά αν αυτά είναι παράγωγα της εγχώριας παραγωγής, οπότε κατά κάποιο τρόπο αυτά είναι ο καθρέφτης μας. Απαιτούμε, λοιπόν, αυτός ο καθρέφτης να μας τιμά.
Όταν ψάχνουμε να βρούμε στοιχεία της κοινωνικής μας ταυτότητας, μεταξύ άλλων κοιτάζομε για ενδείξεις στην καλλιτεχνική παραγωγή του τόπου μας. Η αλήθεια είναι πως έχουμε αρκετή ντόπια παραγωγή να δείχνουμε και να βλέπουμε για να (αυτό)προσδιοριζόμαστε. Στοιχεία αυτής της κοινωνικής ταυτότητας, παίρνουμε και από παραμύθια του τόπου μας. Κλασικό παράδειγμα στην δικής μας περίπτωση είναι ο Χαμπής ο χαράκτης. Στα παραμύθια του, η χρήση της δικής μας διαλέκτου δίνει μια οικεία αίσθηση στο έργο, καθώς και «απενοχοποιεί» την διάλεκτο που συνήθως οι πλείστοι απαρνιόμαστε. Αυτό που χαρακτηρίζει τα έργα του χαράκτη και τα κάνει να ξεχωρίζουν, είναι μια λιτότητα. Όχι απλότητα, αλλά κάτι το ευνόητο στο θέμα που διαλέγει και στην προσέγγισή του. Και πάνω απ’ όλα, τα έργα του έχουν αίσθημα, βάζει «ψυχή» όταν τα φτιάχνει.
Σήμερα, σε μια περίοδο φορτισμένη με τόσα κοινωνικά προβλήματα, η τέχνη μας φαίνεται πως υστερεί. Τολμώ να πω πως ίσως και να έχει καταντήσει γραφική. Η καλλιτεχνική μας σκηνή συντάσσεται από δύο ομάδες καλλιτεχνών. Η μια ομάδα, είναι υπερ-μορφωμένοι καλλιτέχνες που μιλούν με κιτς τρόπο, επιστρατεύοντας θεωρίες που μοιάζουν ακαταλαβίστικες στο κοινό τους. Και η άλλη, είναι πεζοί καλλιτέχνες που ίσως και να μην έχουν κάτι με ουσία να πουν. Και οι δύο, παύουν σιγά-σιγά να μιλούν στον απλό κόσμο (στο κομμάτι της κοινωνίας για το οποίο υποτιθέμενα φτιάχνουν την τέχνη) και ψάχνουν αναγνώριση από τους «μεγάλους» του χώρου. Παύουν ακόμη, να φτιάχνουν δουλειά που να είναι αληθινή για τους ίδιους, που να έχει δηλαδή «ψυχή». Ίσως αυτή η πεζή παραγωγή που δεν έχει αίσθημα και κοινωνική ουσία, να είναι η εξελικτική πορεία που έχει πάρει η καλλιτεχνική παραγωγή…
No comments:
Post a Comment