Τι είναι τέχνη τελικά;

Ο Yesu, καλλιτέχνης που ασχολείται με τις παραστατικές τέχνες, παρουσίασε ένα κομμάτι στο Dashanzi Art Centre στο Πεκίνο τον Απρίλιο 2007, όπου ο ίδιος και μια φίλη του έμειναν για ένα μήνα σε ένα δωμάτιο που είχε βιτρύνα προς τον δρόμο. Το έγο ονομαόταν "Προσωρινοί σύζυγοι" και σχολίαζε τις σύγχρονες σχέσεις.

Αν αποφάσιζε κάποιος να διεξάγει μια έρευνα όπου θα ζητούσε από τους περαστικούς να του δώσουν ένα ορισμό για το όρο «τέχνη», τότε θα αποκόμιζε έναν διαφορετικό ορισμό για κάθε ερωτηθέντα.

Αν το σκεφτεί καλά-καλά κανείς, ο καλλιτέχνης καλύπτει έναν ρόλο στη κοινωνία στην οποία υπάρχει και παράγει, ο οποίος δεν είναι άκυρος- όπως πολλοί που δεν ασπάζονται την παραγωγή του είδους θα υποστήριζαν-, αλλά μάλλον απροσδιόριστος. Κάπως έτσι περιγράφεται και το προϊόν των καλλιτεχνών, αφού υπάρχουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο που ο καθένας μας κατανοεί τον όρο «τέχνη».

Ο ορισμός του όρου «τέχνη», δεν υπήρξε ποτέ ξεκάθαρος. Πόσο μάλλον στις μέρες μας, όπου τα πράγματα εκ φύσεως περιπλέκονται. Εκεί που ξέραμε ότι τέχνη είναι γλυπτική-ζωγραφική-χορός-τραγούδι, έχουμε τώρα να κάνουμε και με άλλα είδη όπως performance που συνδυάζει τα προαναφερθέντα είδη, εγκαταστάσεις χώρου καθώς και άλλα εναλλακτικά. Αυτό που ο καθένας αποφασίζει να βάλει στην κατηγορία των τεχνών, καθώς και να το πλασάρει ως τέχνη, καταλήγει να είναι τέχνη. Και αυτό δικαίως, αφού με τα σωστά επιχειρήματα κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ταυτότητα ενός «έργου». Μια από τις ικανότητες, εξάλλου, που αποκτούν οι φοιτητές Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών σε πανεπιστήμια και σχολές, είναι αυτή του μάρκετινγκ του προϊόντος τους.

Ο όρος τέχνη εισάχθηκε στις οργανωμένες κοινωνίες και χρησιμοποιείτο για να περιγράψει πράγματα, τα οποία παράγονταν για να πληρούν τους σκοπούς και τις ανάγκες του χώρου της τέχνης. Αν πάρουμε τα πράγματα από μια φαινομενική αρχή, η χρήση του όρου «προϊστορική τέχνη» έχει να κάνει με τις εικασίες αυτού που τον χρησιμοποιεί, αφού η χρήση και η λειτουργία του κάθε έργου-κομματιού δεν είναι αμετάβλητα εξακριβωμένη.

Τέχνη είναι πρωτίστως ένας τρόπος έκφρασης για τον καλλιτέχνη, και έπειτα για τον θεατή που την «καταναλώνει». Είναι η διέξοδος από την οποία μπορεί κανείς να δραπετεύει από την πεζή του καθημερινότητα. Για τον καλλιτέχνη που ζει συνεχώς σε αυτή την ποίηση, είναι μια πραγματικότητα στην οποία βυθίζεται και παράγει. Ίσως όμως, εκεί να χάνεται το νόημα σε μερικές περιπτώσεις, αφού η ενέργεια που αντλείται από μερικούς καλλιτέχνες στο στήσιμο της persona τους, τους εξαντλεί. Αυτή η εικόνα της persona που προβάλλεται από τους καλλιτέχνες προς το κοινό είναι μεγάλης, αλλά συνάμα και διφορούμενης, σημασίας.

Με τους Young British Artists να έρχονται στο προσκήνιο τη δεκαετία του ’90, ο όρος «τέχνη» έχριζε επαναπροσδιορισμού. Τα έργα που παρουσίαζαν στο κοινό έμοιαζαν σαν αστείο σε μερικούς. Το κοινό δεν ήταν κατ’ ανάγκη εξοικειωμένο με τις νέες τους τεχνικές, τις φουτουριστικές τους ιδέες και την ελαφρότητα μερικών από αυτούς. Κάπου εκεί λοιπόν, μεταξύ των ειδών των ατόμων που ήταν οι καλλιτέχνες και της τέχνης τους, είχε ξεκινήσει και η συζήτηση με θέμα «τι είναι τέχνη;».

Τέχνη, δικαιούται να είναι το οτιδήποτε. Με το δικαίωμα, όμως, αυτός που το κοιτάζει να αναιρεί αυτόν τον όρο από καθετί το οποίο ο ίδιος δεν μπορεί να δει και να δεχτεί σαν τέχνη.