Όσο μεγαλύτερο, τόσο το καλύτερο

Η λονδρέζικη απάντηση στον παριζιάνικο Πύργο του Άιφελ δίχασε την κοινή γνώμη: «Στολίδι» για μερικούς και «Ρωμαϊκό τσίρκο» για άλλους.


Την περασμένη βδομάδα το γλυπτό του Anish Kapoor, που φέρει την ονομασία «ArcelorMittal Orbit», επιλέχθηκε από μια πλειάδα προτάσεων, για να ανεγερθεί στο Ολυμπιακό Πάρκο του Λονδίνου ως μέρος των εορτασμών για τους 27ους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012. Το ατσάλινο γλυπτό πήρε το όνομά του από τον πλουσιότερο άνθρωπο της Γηραιάς Ηπείρου Lakshmi Mittal, ο οποίος θα το χρηματοδοτήσει. Ο πύργος υπολογίζεται πως θα κοστίσει γύρω στα 19 εκατ. στερλίνες και πως θα χρειαστεί 1.400 τόνους ατσαλιού, για να σταθεί στα 115 μέτρα ύψους – ύψος υπερδιπλάσιο από αυτό του Αγάλματος της Ελευθερίας στη Νέα Υόρκη. Στην κορυφή του θα έχει τους πέντε κύκλους των αγώνων, όπου το κοινό θα μπορεί να ανεβεί, για να κοιτάξει τη μεγαλούπολη αφ’ υψηλού.

Η λονδρέζικη απάντηση στον παριζιάνικο Πύργο του Άιφελ δίχασε την κοινή γνώμη. Ενώ η ομάδα που βρίσκεται πίσω από την απόφαση ανέγερσής του ενθουσιάζεται με τις ευκαιρίες που προσφέρει αυτό το έργο τέχνης στο Λονδίνο, οι κάτοικοι της περιοχής αποτελούν το πνεύμα της αντιλογίας.

Ο δήμαρχος του Λονδίνου, Boris Johnson, όμως, φαίνεται να περίμενε τις κακές κριτικές, αφού στη διάσκεψη Τύπου είχε πει: «Φυσικά και μερικοί θα πουν ότι είμαστε τρελοί που – εν μέσω οικονομικής κρίσης – θέλουμε να κτίσουμε το μεγαλύτερο μέχρι στιγμής έργο τέχνης σε δημόσιο χώρο στη Βρετανία. Είμαστε σίγουροι, όμως, πως διαχρονικά αυτή είναι η καλύτερη και ορθότερη απόφαση για την περιοχή Stratford». Οι κάτοικοι, οργισμένοι, λένε πως έπρεπε να ζητηθεί και η δική τους γνώμη για κάτι το οποίο θα χρηματοδοτηθεί εν μέρει από τους δικούς τους φόρους, θα επηρεάσει την αισθητική της περιοχής τους σε μεγάλο βαθμό και θα μείνει ως πολιτιστική κληρονομιά για τις μετέπειτα γενιές. Αποκάλεσαν, ακόμα, την απόφαση αυτή ως «τρομερή προσβολή προς τις σύγχρονες δημοκρατικές διαδικασίες», «ρωμαϊκό τσίρκο» και αποτέλεσμα του «διεστραμμένου φασιστικού μεγαλείου των Γερμανών ναζί». Καθώς η θέα από τα σπίτια που θα βρίσκονται απέναντι από το γλυπτό θα αλλοιωθεί και το τοπίο θα αλλάξει ριζικά, οι κριτικοί θεωρούν πως σωστό θα ήταν να ερωτηθούν τουλάχιστον οι κάτοικοι για την άποψή τους. Έτσι, αφού οι πολίτες αποκλείστηκαν από τη διαδικασία επιλογής, αυτή χαρακτηρίστηκε ως «ελιτιστική».

Άλλοι, πάλι, κατηγορούν τον καλλιτέχνη για το μέγεθος στο οποίο προσάρμοσε το γλυπτό του. Μια αντίθετη άποψη, όμως, λέει πως ζούμε στην εποχή που αν είναι να κάνεις κάτι, πρέπει να το κάνεις καλά και να το κάνεις σε μεγάλες διαστάσεις («Do it good and do it big!»).

Όταν ο Πύργος του Άιφελ είχε εγκριθεί να ανεγερθεί το 1889 για τη διεθνή παριζιάνικη έκθεση, για να γιορταστούν τα 1.000 χρόνια από τη Γαλλική Επανάσταση, το κοινό αντέδρασε και τον απέρριψε. Είχε χαρακτηριστεί ως «έκτρωμα» και το έργο γενικά πήρε κακές κριτικές από τις παριζιάνικες εφημερίδες της εποχής. Ο Τύπος γέμισε με επιστολές από τον κόσμο της τέχνης που ήθελε το έργο να ακυρωθεί. Οι εργασίες ανέγερσής του, όμως, συνεχίστηκαν και έτσι το Παρίσι έχει σήμερα ένα αξιοζήλευτο μνημείο. Παρόμοιες αντιδράσεις επαναλήφθηκαν 100 χρόνια αργότερα, όταν η Πυραμίδα του Λούβρου χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως «σπυρί στο πρόσωπο των Παρισίων».

Ναι μεν αντιδράσεις σαν κι αυτές των πολιτών στο Λονδίνο είναι καυστικές και εποικοδομητικές, αλλά η μάζα είναι εκ φύσεως συντηρητική. Τα συναισθηματικά φορτισμένα και «εφηβικά» ξεσπάσματα της μάζας δεν πρέπει να τα παίρνει κανείς πολύ στα σοβαρά. Γιατί, όπως έχει αποδειχθεί και σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν, μόνο εκ των υστέρων μπορούμε να αποτιμήσουμε μια κατάσταση.